مسائل و مشکلات روانی – اجتماعی کودکان

مسائل و مشکلات روانی – اجتماعی کودکان

فرمت: pdf  تعداد صفحات: 32

فهرست:

• رشد ناکافی
• کودک آزاری و بی‌توجهی
• همجنس‌گرایی و هویت جنسی
• ساختار و عملکرد خانواده
• خشونت
• طلاق، جدایی، سوگواری

رشد ناکافی

رشد ناکافی یا FTT زمانی اطلاق می‌شود که رشد از مقدار استاندارد مورد نظر کمتر باشد. امروزه کرایتری های وابسته به اندازه گیری بدن پذیرفته شده‌ای برای FTT وجود ندارد و از اندیکاسیون‌های وابسته به اندازه‌گیری بدن و cutpoint های متفاوتی استفاده می‌شود. معمول‌ترین کرایتری استفاده شده شامل سقوط وزن به زیر صدک ۳ یا ۵ درصد وزن برای سن، به صورتی که کاهش وزن ۲ خط صدک عمده را در طول زمان قطع کند و یا وزنی که زیر ۸۰٪ میانگین وزن برای قد است، می‌باشد. قبل از استفاده از این تعاریف به چند نکته باید توجه کرد. طبق استانداردهای منحنی رشد، ۳٪ جمعیت به صورت طبیعی زیر صدک سوم قرار دارند. این کودکان که معمولاً قامت کوتاه یا تأخیر سرشتی رشد دارند، عموماً چثه متناسبی دارند (وزن نرمال برای قد). به علاوه در سال‌های اول حیات، نوسانات عمده‌ای به صورت طبیعی در محل جایگیری کودکان در منحنی رشد دیده می‌شود. به عنوان مثال کودکان با کوتاهی قد فامیلیال که با سن حاملگی مناسب‌ی بزرگتر از سن حاملگی (LGA) به دنیا می‌آیند می‌توانند رشد شخصیتی را تجربه کنند. Zscore روش دیگری برای بیان معیارهای آنتروپومتریک است که تعداد انحرافات استاندارد بالاتر یا کمتر از معاینه جمعیت را منعکس می‌کند. یک نقطه برش (Cut point) رایج برای سوءتغذیه زیر ۲ نمره Z می‌باشد. Zscore ها نسبت به صدک‌ها می‌توانند اطلاعات دقیق‌تری ارائه دهند به ویژه زمانی که رشد طول زمان دنبال می‌شود. با توجه به محدودیت‌های اندازه‌گیری آنتروپومتریک به تنهایی برای تعریف FTT، ابزارهایی شخصیتی بالینی مانند SGA و SOFFT مورد مطالعه قرار گرفتند.

اتیولوژی

علل متعددی برای اختلال رشد وجود دارد (جدول ۱-۲۱). در گذشته، علل FTT به دو گروه ارگانیک (تشخیص بیماری پزشکی زمینه‌ای) و غیر ارگانیک (در زمینه علل پزشکی نمی‌باشد) تقسیم می‌شد. این دو بخشی کردن دسته‌بندی مشکل‌ساز بود. زیرا، در اکثر موارد علت FTT چندعاملی و تداخل بین فاکتورهای بیولوژیکی و سایکولوژیک می‌باشد. FTT می‌تواند به علت دریافت ناکافی تغذیه‌ای (مثل شرایط نورولوژیک که مانع تغذیه می‌شود، تهیه نامناسب شیرخشک، سستی تغذیه‌ای) سوءجذب (مثل بیماری سلیاک، آلرژی به پروتئین شیر) و آسیب‌های منجر به افزایش متابولیک بدن (مثل بیماری‌های قلبی، عفونت‌های مزمن) ایجاد گردد. مطالعات بالینی نشان می‌دهد که بیماری‌های ارگانیک مأزور در تعداد حداقل بیماران FTT یافت می‌شود. مطالعات اخیر نشان داده است که تقریباً نیمی از کودکان بستری شده در بیمارستان برای FTT دارای شرایط پیچیده و مزمن هستند که بازتابی از شیوع کلی و در حال افزایش کودکان با شرایط مراقبتی پیچیده می‌باشد.

تشخیص و تظاهرات بالینی

یک تاریخچه پزشکی و معاینه فیزیکی کامل اساس ارزیابی FTT می‌باشد. در شرح حال بیمار باید سابقه مراقبت‌های قبل از تولد، سن تولد و تاریخچه حول و حوش تولد، بیماری‌های مادر در طی حاملگی، اندازه‌های موقع تولد (وزن، قد و دور سر). سابقه خانوادگی و سفر ذکر گردد. نشانگرهای بیماری طی ماندن استفراغ، اسهال، تب، علائم تنفسی و خستگی باید مورد توجه قرار گیرند. شرح دقیق رژیم غذایی در ارزیابی بیمار نقش اساسی دارد. وجود مشکلات شیردهی در نوزادانی که شیر مادر می‌خورند و آماده کردن نامناسب شیرخشک، از علل شایع نارسایی رشد در اوایل شیرخوارگی است. کافی بودن شیر مادر و طرز تهیه شیرخشک باید بررسی شوند. برای شیرخواران بزرگ‌تر و خردسالان، گرفتن شرح جزئیات رژیم غذایی کمک کننده است. هر چند گرفتن چنین شرح حالی مشکل است. میزان دریافت غذای جامد و مایع باید روشن شود. برخی کودکان به علت اعتقادات غذایی پدر و مادر و رژیم غذایی محدودی دارند. برخی دیگر به علت مصرف بیش از حد آب میوه دچار سوءجذب یا بی‌میلی نسبت به غذاهای جامد مغذی می‌شوند. برنامه روزانه کودک، شامل زمان بندی، دفعات و مکان غذاخوردن، باید بررسی شود. عادات زمانی و غذاخوردن به خصوص آن دسته که با تمام کردن غذا منافات دارد می‌توانند بر رشد اثر بگذارند. ارزیابی روانی اجتماعی کامل کودک و خانواده لازم است. فاکتورهای وابسته به کودک (خلقیات، تکامل) عوامل مربوط به والدین (افسردگی، خشونت خانوادگی، انزوای اجتماعی، نقص‌های ادراکی و سوءمصرف مواد) و عوامل محیطی و اجتماعی (فقر، بیکاری، بی‌سوادی، مسمویت با سرب)، همگی بر کودک مؤثرند.

یک معاینه فیزیکی باید با علائم حیاتی شروع و با اندازه‌گیری پارامترهای رشد کامل شود. نمودارهای رشد اطلاعات مهمی ارائه می‌دهند. تغییرات وزن باید نسبت به قد (طول) و دورسر ارزیابی شود. برای بررسی مجموعه‌ای این موارد کمی تخفیف داده می‌شود و اصلاح وزن تا ۲۴ ماهگی، اصلاح قد تا ۴۰ ماهگی و اصلاح دور سر تا ۱۸ ماهگی لازم است. نمودارهای رشد خاصی برای بیماری‌های ژنتیکی مانند سندرم داون و سندرم ترنر وجود دارد که باید هنگام ارزیابی رشد این کودکان استفاده شود. اگرچه افتراق بعضی واریانت‌های رشد از FTT دشوار است اما با کمک تعیین سرعت رشد و قد برای وزن می‌توان آن را از FTT افتراق داد. در کودکان با FTT سوءتغذیه در ابتدا باعث کمبود وزن می‌شود و نقص در رشد طولی پس از چند ماه رخ می‌دهد و دورسر جز در موارد سوءتغذیه شدید و مزمن دست نخورده باقی می‌ماند. FTT سیمتریک بیانگر سوءتغذیه‌های طولانی، اختيارات کروموزومی، عفونت‌های مادرزادی و تماس با مواد تراتوژی می‌باشد. کوتاهی قد با حفظ وزن بیشتر بیانگر علل اندوکرین می‌باشد. معاینه کامل و غربالگری رشد باید شامل مشکلات دهانی یا دندانی که با غذاخوردن تداخل دارند، علائم بیماری ریوی، قلبی یا گوارشی و مشخصات دیسمورفیک که نشان دهنده وجود اختلال ژنتیک یا تراتوژنیک که منجر به ایجاد رشد ناکافی است، باشد. معاینه کامل نورولوژیک ممکن است نشان دهنده اسپاستیسیتی یا هیپوتونی باشد که هر دو اثر نامطلوب بر غذاخوردن و رشد دارند. بعضی کودکان ممکن است علائم فیزیکی مربوط به سوءتغذیه مانند درماتیت، هیپوتالمی، شیلوزیس یا ادم را داشته باشند. به علاوه کودکان مبتلا به FTT نسبت به گروه هم سن، به اوتیت مدیا، عفونت‌های تنفسی و گوارشی بیشتری مبتلا می‌شوند. کودکانی که شدیداً سوءتغذیه دارند در معرض خطر عفونت‌های جدی قرار دارند. نظارت در طول تغذیه و ویزیت خانگی، اگر امکان داشته باشد در بررسی مشکلات غذاخوردن، تجربیات غذایی، حواس پرتی زمان صرف غذا، کشف نامعمول یا غیر سازنده بین کودک و والدین ارزش تشخیصی اساسی دارد. ارزیابی تغذیه توسط گفتار درمانگر هم می‌تواند مفید باشد.

جدول ۱-۲۱: مطالبی از علل FTT

از شرح حال و معاینه برای جهت دهی به ارزیابی آزمایشگاهی استفاده می‌شود. انجام بررسی‌های وسیع روتین آزمایشگاهی و رادیولوژی برای یافتن بیماری طبی اندیکاسیون ندارد، ولی تست‌های بیشتری نسبت به ارزیابی بالینی پایه باید دستور داده شود. تست‌های غربالگری ساده برای بیماری‌های شایعی که باعث اختلال رشد می‌شوند و همچنین برای پیداکردن مشکلات طبی ناشی از سوءتغذیه پیشنهاد می‌شوند. تست‌های پیشنهادی عبارتند از: غربالگری آنمی فقر آهن و مسمومیت سرب، تجزیه ادرار، کشت ادرار و الکترولیت‌های سرم برای ارزیابی عفونت یا عدم کارکرد کلیه می‌باشد. یک مرور بر اسکرین تولید کودکان همچنین می‌تواند کمک‌کننده باشد. تست‌های اضافی بر اساس علائم و یافته‌های بالینی کودکان ممکن است نیاز باشد. برای مثال برای کودکانی که اسهال، دل درد یا مدفوع بدبو دارند، کشت مدفوع از نظر انگل و تخم انگل لازم است.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ اختلالات رفتاری و روانپزشکی کودکان

⇐ درسنامه حرفه طب کودکان

⇐ درسنامه رشد و تکامل کودکان و اطفال

   

نویسنده: سیروان شیخی

هر آنچه می‌خوانید، حاصل یک کوشش تیمی است؛ کوششی در جهت یافتن درست‌ترین پاسخ به مسائل و انتقال آن به شما و تمام کسانی که از گذشته تا به امروز همراه ما بوده‌اند. امیدواریم تاثیری هر چند کوچک در بهبود کیفیت وب محتصصین داشته باشیم.